Co się dzieje w Sudanie?

    Sudan to kraj położony w północno-wschodniej Afryce, który przechodzi obecnie przez jeden z najbardziej krytycznych momentów w swojej historii. Po dekadach zmagań z wewnętrznymi konfliktami, problemami gospodarczymi i politycznymi, sytuacja w Sudanie nadal pozostaje niestabilna. Ostatnie walki pomiędzy różnymi siłami zbrojnymi doprowadziły do pogłębienia kryzysu humanitarnego i politycznego.

    Na początku warto się przyjrzeć obecnie trwającej wojnie domowej w Sudanie. Wojna domowa w Sudanie jest brutalna, wyniszczająca i nic nie wskazuje na to, aby miała się zakończyć. Walki toczą się głównie pomiędzy Siłami Zbrojnymi Sudanu pod dowództwem generała Abdela Fattaha al-Burhana a paramilitarnymi Siłami Szybkiego Wsparcia, dowodzonymi przez generała Mohameda Hamdana Dagalo, znanego jako „Hemedti”. Walka o władzę między sudańskimi siłami zbrojnymi (SAF) a Siłami Szybkiego Wsparcia (RSF) przerodziła się w konflikt na dużą skalę w kwietniu 2023 r. i od tego czasu napędza potrzeby humanitarne w kraju. W grudniu 2023 r. w stanie Al Jazirah wybuchły wznowione starcia, które zapoczątkowały nową falę wysiedleń i przerw w operacjach humanitarnych. Pomiędzy obiema stronami wojującymi toczą się bezpośrednie walki w stolicy Chartumie, Darfurze i innych częściach kraju. RSF jest oskarżana o okrucieństwa wobec ludności cywilnej, w tym zabijanie, gwałty i grabieże, podczas gdy samoloty SAF bombardują cele cywilne i infrastrukturę krytyczną. Wojna Sudanu wplątuje się w krąg konfliktów, w których biorą udział jego afrykańskii sąsiedzi na wschodzie i zachodzie. RSF wywodzi się z niesławnej milicji Janjaweed z Darfuru i rekrutuje się z nomadów z Czadu i Nigru, a jej jednostki działają w Libii i Republice Środkowoafrykańskiej. Egipt popiera SAF, ale chce stłumić w nim elementy islamistyczne. Tymczasem agresywne dążenie Etiopii do dostępu do morza na nowo skonfigurowało sojusze Afryki Wschodniej. Etiopia jest obecnie sprzymierzona z RSF, podczas gdy Erytrea jest sprzymierzona z SAF. Rozmowy między Kairem a Addis Abebą w sprawie Wielkiej Tamy Renesansu w Etiopii zostały zerwane, co budzi strach przed konfliktem zastępczym. Bezbronny jest także Sudan Południowy, w dalszym ciągu gospodarczo zależny od stosunków z Sudanem. Egipt, Arabia Saudyjska, Iran, Katar i Turcja oraz Zjednoczone Emiraty Arabskie są najbardziej asertywnym interwenientem, wspierającym RSF oraz dostarczającym broń i pieniądze Czadowi i Etiopii. Szersze Morze Czerwone jest areną rywalizacji geostrategicznej, gdzie żar już się tli przed szerszą wojną, która wciągnie wszystkie główne potęgi świata. Rosyjska Grupa Wagnera jest również aktywnym partnerem wojskowym i handlowym RSF – intensywnie inwestuje w sudański przemysł złota. W kraju zginęło ponad 12 000 osób, a około 5,9 miliona zostało przesiedlonych w kraju, co czyni go największym kryzysem w zakresie wewnętrznych przesiedleń na świecie. Ponad 7,2 miliona ludzi opuściło swoje domy, szukając schronienia w kraju i poza nim.

    Już przed konfliktem Sudan przeżywał poważny kryzys humanitarny. Długoterminowa niestabilność polityczna i presja gospodarcza sprawiły, że pomocy humanitarnej potrzebowało 15,8 mln ludzi. Konflikt tylko pogorszył te warunki, pozostawiając prawie 25 milionów ludzi w potrzebie. W obliczu masowych wysiedleń i doniesień o masowych zabójstwach dostęp pomocy humanitarnej został poważnie ograniczony, co niezwykle utrudnia dotarcie pomocy do bezbronnych społeczności. Konflikt w Sudanie zdziesiątkował infrastrukturę publiczną kraju, w tym system opieki zdrowotnej. System opieki zdrowotnej cierpi z powodu dotkliwego braku personelu, funduszy i środków medycznych, a także powtarzających się ataków, grabieży i okupacji placówek medycznych i szpitali. Ponad 70% placówek opieki zdrowotnej w regionach Sudanu dotkniętych konfliktem nie działa lub jest zamkniętych. Przesiedlenia ludności cywilnej dodatkowo obciążyły zasoby opieki zdrowotnej, a także usługi wodociągowe, sanitarne i higieniczne. Sytuacja ekonomiczna kraju też jest w kryzysie. Przed wybuchem konfliktu gospodarkę Sudanu nękała szalejąca inflacja i niedobory podstawowych towarów, co doprowadziło do protestów w całym kraju. Obecnie konflikt pogłębił kryzys gospodarczy. Prawie połowa populacji Sudanu jest bezrobotna, a funt sudański stracił co najmniej 50% swojej wartości. Sudan stoi w obliczu skrajnego poziomu braku bezpieczeństwa żywnościowego, a 17,7 mln ludzi, czyli 37% populacji, doświadcza tego kryzysu. W sytuacjach kryzysowych związanych z brakiem bezpieczeństwa żywnościowego rodziny przyjmują negatywne strategie radzenia sobie, takie jak sprzedaż majątku lub wydanie za mąż dzieci, aby zapewnić sobie wystarczającą ilość żywności na zaspokojenie podstawowych potrzeb.  

Bibliografia:

- Al Jazeera English (Reżyser). (2023, kwiecień 19). What’s happening in Sudan? | Start Here. https://www.youtube.com/watch?v=8TnSybPgiQs

- Fighting in Sudan: What you need to know about the crisis | International Rescue Committee (IRC). (2024, styczeń 4). https://www.rescue.org/eu/article/fighting-sudan-what-you-need-know-about-crisis

- Sudan is collapsing – here’s how to stop it | Chatham House – International Affairs Think Tank. (2024, luty 2). https://www.chathamhouse.org/publications/the-world-today/2024-02/sudan-collapsing-heres-how-stop-it